DanhDu.comDanh Dự
Lấy lại bình yên và uy tín sau khi bị bôi nhọ

Căng thẳng kéo dài sau khi bị bôi nhọ: khi nào cần gặp chuyên gia tâm lý

Bị bôi nhọ có thể để lại căng thẳng kéo dài nhiều tuần. Dấu hiệu nên tìm chuyên gia tâm lý, gặp ai, chuẩn bị buổi đầu ra sao và tự chăm sóc trong lúc chờ.

Vietnamese man in his fifties sitting on a bench in a quiet hospital garden in Thanh Hoa, hands clasped, waiting, trees and soft overcast light, seen from the side, face blurred

Buồn, giận, lo lắng, mất ngủ vài ngày sau khi bị bôi nhọ là phản ứng thường gặp; nhưng khi những cảm giác ấy kéo dài nhiều tuần và làm ảnh hưởng tới công việc, giấc ngủ, các mối quan hệ, đó là lúc nên tìm tới chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ. Tìm giúp đỡ lúc ấy không có nghĩa là mình yếu đuối, mà là đối xử với tổn thương tinh thần nghiêm túc như với một chấn thương cơ thể.

Bài này không chẩn đoán và không thay thế ý kiến của người có chuyên môn. Nó giúp bạn nhận ra khi nào nên tìm giúp đỡ, biết nên gặp ai, chuẩn bị cho buổi gặp đầu tiên, và tự chăm sóc mình trong lúc chờ. Mọi tình huống đều là ví dụ giả định.

Những phản ứng thường gặp sau cú sốc danh dự

Bị bôi nhọ chạm tới một nhu cầu rất sâu của con người: được người khác nhìn nhận đúng. Khi nhu cầu này bị tấn công, đặc biệt trước đông người, cơ thể và tâm trí phản ứng mạnh. Nhiều người kể rằng trong những ngày đầu họ thấy tim đập nhanh mỗi khi điện thoại rung, đầu óc cứ lặp lại câu chữ trong bài đăng, khó tập trung làm việc, ăn không ngon.

Những phản ứng khác cũng hay gặp: xấu hổ dù mình không làm gì sai, sợ ra đường gặp người quen, nghi ngờ mọi người xung quanh đang bàn tán về mình, giận dữ dồn nén, hoặc ngược lại là cảm giác tê dại, như chuyện đang xảy ra với ai khác. Có người tự trách mình vì đã tin nhầm người, đã chia sẻ quá nhiều, đã không phản ứng sớm hơn.

Phần lớn những phản ứng này dịu dần theo thời gian, nhất là khi có người thân bên cạnh và sự việc được giải quyết. Biết rằng chúng là phổ biến giúp bạn bớt cảm giác mình "có vấn đề". Nhưng phổ biến không có nghĩa là phải chịu đựng một mình, và có những dấu hiệu cho thấy nên tìm thêm sự hỗ trợ.

Khi nào nên tìm chuyên gia

Không có ranh giới tuyệt đối, nhưng nếu bạn nhận ra một hoặc nhiều điều dưới đây kéo dài khoảng hai tuần trở lên, đó là lý do chính đáng để gặp người có chuyên môn:

  • Khó ngủ hoặc ngủ không sâu gần như mỗi đêm, thức dậy vẫn mệt.
  • Ăn uống thay đổi rõ, sụt cân hoặc tăng cân không chủ ý.
  • Không tập trung được vào công việc, học tập, hay quên, làm sai nhiều hơn bình thường.
  • Tránh né những nơi, những người, những hoạt động từng thích vì sợ gặp người biết chuyện.
  • Thường xuyên bồn chồn, tim đập nhanh, khó thở khi nghĩ tới sự việc.
  • Cảm thấy trống rỗng, vô vọng, mất hứng thú với gần như mọi thứ.
  • Dùng rượu, thuốc ngủ không theo chỉ định hay các chất khác để quên.
  • Người thân nói rằng bạn thay đổi nhiều, dễ cáu, thu mình.

Danh sách này không dùng để tự chẩn đoán. Nó chỉ giúp bạn nhận ra rằng mình đang chịu áp lực nhiều hơn mức nên tự xoay xở, và một buổi nói chuyện với người có chuyên môn sẽ có ích.

Khi cần giúp đỡ ngay, không chờ

Có những dấu hiệu không nên chờ thêm hai tuần. Nếu bạn có ý nghĩ làm hại bản thân, nghĩ rằng mọi người sẽ tốt hơn nếu không có mình, hoặc đã bắt đầu tính tới cách làm hại mình, hãy nói ngay với một người thân hoặc người bạn đang ở gần. Đừng ở một mình. Gọi cấp cứu 115 hoặc tới khoa cấp cứu của bệnh viện gần nhất, hoặc liên hệ một đường dây hỗ trợ tâm lý.

Nếu bạn là người thân và nhận thấy người bị bôi nhọ nói những câu như "không muốn sống nữa", "chết cho xong", đột nhiên cho đi đồ đạc quý, viết những lời như từ biệt, hãy coi đó là tín hiệu nghiêm túc. Ở lại bên cạnh họ, hỏi thẳng một cách nhẹ nhàng về ý nghĩ đó, không phán xét, và đưa họ tới nơi có hỗ trợ y tế.

Các dấu hiệu cần giúp ngay khác gồm: không ngủ được nhiều ngày liền, không ăn uống gì, hoảng loạn không kiểm soát được, hoặc có hành vi gây nguy hiểm cho người khác. Trong những trường hợp này, việc xử lý chuyện danh dự hay pháp lý đều phải tạm gác lại; an toàn của con người là ưu tiên duy nhất.

Nên gặp ai: phân biệt các nguồn hỗ trợ

Ở Việt Nam, người cần hỗ trợ tinh thần có thể tìm tới nhiều nơi. Mỗi nơi giúp được những việc khác nhau.

Nguồn hỗ trợThường giúp được gìKhi nào phù hợp
Chuyên gia tâm lý, nhà tham vấnTrò chuyện, giúp hiểu cảm xúc, học cách đối phó với lo âu, xấu hổ, giận dữKhi căng thẳng kéo dài nhưng vẫn sinh hoạt được, muốn có người đồng hành qua nhiều buổi
Bác sĩ chuyên khoa tâm thầnThăm khám, đánh giá, điều trị bằng thuốc khi cần, phối hợp trị liệu tâm lýKhi mất ngủ nặng, lo âu hoặc buồn bã ảnh hưởng rõ tới sinh hoạt, hoặc có ý nghĩ tự hại
Bác sĩ đa khoa, bác sĩ gia đìnhKiểm tra sức khoẻ chung, xem triệu chứng cơ thể như tim đập nhanh, đau đầu, và giới thiệu tới chuyên khoaKhi chưa biết bắt đầu từ đâu, hoặc triệu chứng cơ thể nổi bật
Chuyên viên tâm lý học đườngHỗ trợ học sinh, sinh viên; phối hợp với gia đình và nhà trườngKhi người bị bôi nhọ là học sinh, sinh viên
Đường dây hỗ trợ tâm lýLắng nghe, trấn an, hướng dẫn nơi cần tớiKhi cần nói chuyện ngay, kể cả lúc đêm khuya

Không nên tự mua thuốc ngủ hay thuốc an thần theo lời mách. Mọi loại thuốc tác động lên thần kinh cần được bác sĩ chỉ định và theo dõi.

Chuẩn bị cho buổi gặp đầu tiên

Nhiều người ngại buổi đầu vì không biết nói gì. Một chút chuẩn bị giúp buổi gặp hiệu quả hơn:

  1. Ghi ra vài dòng về sự việc: chuyện gì xảy ra, từ khi nào, đã giải quyết tới đâu. Không cần mang theo bài đăng hay bình luận.
  2. Ghi lại những thay đổi ở bản thân: giấc ngủ, ăn uống, tâm trạng, công việc, kèm thời điểm bắt đầu.
  3. Liệt kê thuốc đang dùng, kể cả thuốc bổ, thuốc ngủ tự mua, và mức độ uống rượu bia nếu có.
  4. Nghĩ trước điều mình mong muốn: ngủ lại được, bớt lo khi ra đường, có cách nói chuyện với gia đình, hay chỉ cần một nơi được nói thật lòng.
  5. Hỏi về cách làm việc: mỗi buổi kéo dài bao lâu, cần bao nhiêu buổi, thông tin của mình được giữ kín ra sao.
  6. Cho phép mình thử: nếu sau vài buổi thấy không hợp với người tư vấn, việc tìm người khác là bình thường.

Tự chăm sóc trong lúc chờ

Giữ nhịp ngủ dậy. Đi ngủ và thức dậy vào cùng một giờ mỗi ngày, kể cả cuối tuần. Để điện thoại ngoài phòng ngủ, tránh đọc bất cứ gì liên quan tới sự việc trước khi ngủ.

Vận động nhẹ mỗi ngày. Đi bộ, đạp xe, làm vườn, tập vài động tác giãn cơ. Vận động đều giúp cơ thể giải toả căng thẳng và ngủ dễ hơn.

Giới hạn thời gian nghĩ về chuyện đó. Có người thấy hữu ích khi dành riêng mười lăm phút mỗi ngày để viết ra mọi lo lắng, ngoài khoảng đó thì nhắc mình "để tới giờ đó hẵng nghĩ".

Giữ kết nối. Gặp gỡ ít nhất một người mình tin mỗi tuần, nói chuyện về cả những chủ đề không liên quan. Cô lập làm cảm giác tồi tệ tăng nhanh.

Tránh rượu bia để quên. Rượu có thể giúp ngủ nhanh nhưng làm giấc ngủ chập chờn, và khiến tâm trạng hôm sau tệ hơn.

Nhẹ nhàng với chính mình. Không ép mình phải "vượt qua" theo hạn định. Một ngày tệ không có nghĩa là mọi tiến bộ đã mất.

Những hiểu lầm khiến người ta ngại tìm giúp đỡ

"Gặp chuyên gia tâm lý là dành cho người bị bệnh nặng." Thực tế, rất nhiều người tìm tới tư vấn tâm lý khi gặp một biến cố trong đời như mất việc, ly hôn, mất người thân, hay bị xúc phạm danh dự. Mục đích là được đồng hành qua giai đoạn khó, không phải vì có điều gì "không bình thường".

"Tự mình vượt qua mới là mạnh mẽ." Biết lúc nào cần giúp đỡ cũng là một dạng mạnh mẽ. Người chơi thể thao bị chấn thương vẫn cần bác sĩ, không ai coi đó là yếu đuối.

"Nói ra cũng không thay đổi được chuyện đã xảy ra." Đúng là sự việc không thay đổi, nhưng cách bạn mang nó theo có thể thay đổi. Nhiều người kể rằng sau vài buổi trò chuyện, họ vẫn nhớ chuyện cũ nhưng không còn bị nó kéo xuống mỗi ngày.

"Người khác sẽ biết và bàn tán." Việc đi tư vấn là chuyện riêng của bạn, không cần thông báo cho ai. Người làm nghề có nguyên tắc giữ kín thông tin.

"Phải đợi tới khi thật tệ mới đi." Tìm hỗ trợ sớm thường giúp quá trình nhẹ nhàng và ngắn hơn. Không cần chờ tới khi không chịu nổi.

Người thân có thể làm gì

Người thân thường là người nhận ra sớm nhất rằng ai đó đang không ổn, dù người đó luôn nói "em không sao". Thay vì khuyên "đừng nghĩ nữa", hãy hỏi những câu mở: "dạo này ngủ thế nào", "có gì làm mình nặng lòng nhất không". Lắng nghe mà không vội đưa giải pháp đã là một sự giúp đỡ lớn.

Khi thấy các dấu hiệu kéo dài, người thân có thể đề nghị cùng đi khám, giúp tìm thông tin về nơi tư vấn uy tín, sắp xếp thời gian trông con để người kia đi gặp chuyên gia. Với nhiều người, rào cản lớn nhất không phải là chi phí hay thời gian mà là bước đầu tiên; có người đi cùng làm bước đó nhẹ hơn nhiều.

Người thân cũng cần tự chăm sóc mình. Đồng hành với người đang tổn thương rất mệt, và không ai làm được điều đó một mình trong thời gian dài. Chia sẻ việc với các thành viên khác trong gia đình, và nếu thấy chính mình bắt đầu kiệt sức, cũng nên tìm người để nói chuyện.

Câu hỏi thường gặp

Gặp chuyên gia tâm lý có bị ghi vào hồ sơ hay ảnh hưởng công việc không?

Nguyên tắc nghề nghiệp của người làm tư vấn tâm lý là giữ bí mật thông tin của người tìm đến, trừ một số trường hợp đặc biệt như có nguy cơ gây hại nghiêm trọng. Bạn nên hỏi rõ về cách giữ kín thông tin ngay trong buổi đầu để yên tâm.

Tư vấn tâm lý trực tuyến có hiệu quả không?

Với nhiều người, tư vấn trực tuyến qua gọi video giúp ích tương tự gặp trực tiếp, lại tiện nếu ở xa hoặc ngại đến nơi đông người. Nên chọn nơi có người làm nghề được đào tạo bài bản và hỏi rõ cách bảo mật cuộc trò chuyện.

Có nên dùng thuốc ngủ để qua giai đoạn khó ngủ không?

Không nên tự mua thuốc ngủ hay thuốc an thần. Nếu mất ngủ kéo dài, hãy tới gặp bác sĩ để được đánh giá và chỉ định phù hợp. Bác sĩ cũng sẽ hướng dẫn những thói quen giúp ngủ tốt hơn mà không cần thuốc.

Sự việc đã được giải quyết mà vẫn thấy bất an, vậy có bình thường không?

Điều này khá thường gặp. Cảm giác bất an đôi khi kéo dài sau khi sự việc đã kết thúc, vì cơ thể và tâm trí cần thời gian để tin rằng nguy hiểm đã qua. Nếu bất an kéo dài và ảnh hưởng sinh hoạt, buổi nói chuyện với chuyên gia vẫn rất có ích.

Con tuổi teen bị bôi nhọ trên mạng có dấu hiệu thu mình, cha mẹ nên làm gì?

Hãy trò chuyện nhẹ nhàng, không tra hỏi, cho con biết con không có lỗi và bố mẹ luôn ở bên. Trao đổi với giáo viên chủ nhiệm, chuyên viên tâm lý học đường nếu trường có. Khi con có biểu hiện kéo dài hoặc nói về việc làm hại bản thân, đưa con tới gặp bác sĩ ngay.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138