DanhDu.comDanh Dự
Để không vô tình xâm phạm người khác

Đăng bài kêu gọi giúp người bệnh: ảnh, bệnh án, hoàn cảnh nên công khai tới đâu

Bài kêu gọi giúp người bệnh hay kèm ảnh nằm viện, bệnh án, giấy tờ tuỳ thân. Cách xin đồng ý, chọn thông tin vừa đủ và giữ phẩm giá cho người được giúp.

Hospital corridor in Nghe An with a woman sitting on a bench holding a thermos and a folded towel, an elderly man in a wheelchair beside her, both seen from behind, morning light

Khi kêu gọi giúp đỡ một người bệnh, bạn cần sự đồng ý của chính người bệnh hoặc người đại diện hợp pháp của họ, chỉ công khai thông tin vừa đủ để người đọc hiểu và tin, không đăng ảnh làm tổn thương phẩm giá, và che các giấy tờ tuỳ thân, mã hồ sơ, địa chỉ. Thông tin sức khoẻ là thông tin riêng tư nhạy cảm, lòng tốt không thay thế được sự đồng ý.

Những bài kêu gọi giúp người bệnh nặng, gia đình khó khăn là một nét đẹp của cộng đồng. Nhưng chính vì muốn bài có sức lay động, người viết hay đăng tấm ảnh người bệnh gầy gò trên giường, chụp toàn bộ giấy chẩn đoán, kể chi tiết chuyện gia đình. Bài này giúp bạn kêu gọi có hiệu quả mà không vô tình xâm phạm người mình đang muốn giúp.

Vì sao bài kêu gọi thiện chí vẫn có thể gây hại

Người bệnh nặng thường ở trong tình trạng yếu đuối nhất của đời mình. Nhiều người không muốn hàng xóm, đồng nghiệp, họ hàng xa biết mình mắc bệnh gì, nhất là những bệnh còn bị kỳ thị. Một tấm ảnh lúc đang truyền dịch, đầu trọc vì điều trị, cơ thể lộ ra khi thay băng, khi lan đi trên mạng sẽ ở lại đó rất lâu, kể cả khi người bệnh đã khỏi và muốn quay lại cuộc sống bình thường.

Với trẻ em, mức độ ảnh hưởng còn lâu dài hơn. Một đứa trẻ được kêu gọi giúp khi năm tuổi có thể lớn lên và tìm thấy những tấm ảnh mình nằm viện cùng chuyện gia đình được kể cho hàng chục nghìn người lạ. Đứa trẻ ấy chưa bao giờ được hỏi ý kiến.

Bản thân người thân của người bệnh cũng có thể bị ảnh hưởng. Một bài viết kể rằng người chồng thất nghiệp, người vợ nợ tiền, con cái bỏ học để chăm cha, dù đúng, có thể khiến từng người trong gia đình bị nhìn với ánh mắt khác ở nơi làm việc, trường học. Họ cũng có quyền được tôn trọng đời tư như người bệnh.

Ngoài ra, bài kêu gọi kèm giấy tờ, số căn cước, số tài khoản, địa chỉ của người bệnh có thể bị kẻ xấu lợi dụng: làm giả bài kêu gọi để nhận tiền, giả danh bệnh viện gọi điện cho gia đình, hoặc dùng thông tin để lừa đảo theo cách khác.

Những quyền cần tôn trọng

Quyền về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân. Bộ luật Dân sự 2015 quy định việc thu thập, công khai thông tin về đời sống riêng tư của một người phải được người đó đồng ý, trừ trường hợp luật có quy định khác. Tình trạng bệnh tật là một phần của đời sống riêng tư.

Bí mật thông tin sức khoẻ. Pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh ghi nhận quyền của người bệnh được giữ bí mật thông tin về tình trạng sức khoẻ và đời tư trong hồ sơ bệnh án. Thông tin sức khoẻ cũng được xếp vào nhóm dữ liệu cá nhân nhạy cảm theo quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân, đòi hỏi mức thận trọng cao hơn.

Quyền đối với hình ảnh. Ảnh của người bệnh chỉ nên dùng khi họ đồng ý. Với người chưa thành niên, cần sự đồng ý của cha mẹ hoặc người đại diện, và với trẻ đã đủ lớn để hiểu thì nên hỏi cả ý kiến của trẻ theo tinh thần của Luật Trẻ em.

Danh dự, nhân phẩm. Lối viết bi thảm hoá, mô tả người bệnh như "đáng thương", "tàn tạ", đăng ảnh lúc mất ý thức có thể làm tổn thương phẩm giá của họ, dù mục đích là tốt.

Thông tin nào nên đăng, nên che, không nên đăng

Bảng dưới đây là gợi ý chung để cân nhắc. Mỗi trường hợp có thể điều chỉnh theo mong muốn của người bệnh và gia đình.

Nhóm thông tinGợi ý
Tên người bệnhCó thể dùng tên gọi hoặc tên không đầy đủ nếu gia đình đồng ý; với trẻ em nên hạn chế tối đa
ẢnhChọn ảnh giữ được phẩm giá, có thể là ảnh trước khi bệnh hoặc ảnh không rõ mặt; không đăng ảnh lộ cơ thể, lúc đau đớn, mất ý thức
Chẩn đoán, giấy tờ y tếNêu tên bệnh và giai đoạn điều trị ở mức gia đình đồng ý; nếu cần đăng giấy tờ để tạo niềm tin, che mã hồ sơ, số căn cước, ngày sinh, địa chỉ
Hoàn cảnh gia đìnhNêu đủ để người đọc hiểu nhu cầu; tránh kể chuyện riêng không liên quan như mâu thuẫn, nợ nần, quá khứ
Địa chỉ nhà, số điện thoại riêngKhông đăng công khai; người muốn giúp có thể liên hệ qua người đứng ra kêu gọi
Thông tin nhận tiềnGhi rõ ai là người nhận, có xác nhận của gia đình; cập nhật công khai số đã nhận và đã dùng

Nguyên tắc chung là thông tin vừa đủ: đủ để người đọc hiểu và tin, không nhiều hơn mức đó. Bài kêu gọi rõ ràng, có người đứng ra chịu trách nhiệm, thường được tin hơn bài nhiều ảnh đau lòng.

Xin đồng ý thế nào cho đúng

Sự đồng ý nên được hỏi rõ ràng, trước khi đăng, và tốt nhất là để lại dấu vết.

  1. Hỏi trực tiếp người bệnh nếu họ còn đủ khả năng quyết định. Nếu không, hỏi người đại diện hợp pháp như vợ, chồng, cha mẹ, con đã thành niên.
  2. Cho họ xem bản nháp bài viết và ảnh định đăng, giải thích bài sẽ đăng ở đâu, ai có thể đọc.
  3. Hỏi rõ những gì họ không muốn công khai: tên bệnh, ảnh, tên trường của con, nơi làm việc.
  4. Ghi nhận sự đồng ý bằng tin nhắn hoặc vài dòng viết tay, kèm nội dung đã được đồng ý.
  5. Thống nhất cách nhận và công khai tiền hỗ trợ, ai giữ, ai báo cáo, bao lâu một lần.
  6. Hẹn trước thời điểm gỡ bài hoặc cập nhật khi đã đủ kinh phí hoặc khi gia đình yêu cầu.

Sự đồng ý có thể thay đổi. Nếu người bệnh hay gia đình sau đó muốn gỡ bài, hãy tôn trọng mong muốn đó, kể cả khi bài đang được nhiều người quan tâm.

Kêu gọi cho trẻ em: thêm những lớp thận trọng

Những bài kêu gọi giúp trẻ bị bệnh nặng thường nhận được nhiều sự quan tâm nhất, và cũng là nơi cần cẩn trọng nhất. Trẻ không tự quyết định được việc hình ảnh và bệnh tật của mình được kể cho ai, trong khi dấu vết trên mạng có thể đi theo trẻ tới tuổi trưởng thành, ảnh hưởng tới chuyện đi học, tìm việc, các mối quan hệ sau này.

Luật Trẻ em ghi nhận quyền của trẻ được bảo vệ bí mật đời sống riêng tư, và việc công khai thông tin về trẻ phải tính tới lợi ích tốt nhất của trẻ. Trên thực tế, điều đó có nghĩa là: hạn chế đăng ảnh rõ mặt, không ghi tên đầy đủ, không nêu tên trường, lớp, địa chỉ; không đăng ảnh trẻ trong trạng thái đau đớn, lộ cơ thể; và với trẻ đã đủ lớn, hỏi ý kiến của chính trẻ theo cách phù hợp với độ tuổi.

Một cách khác là để bài kêu gọi nói về gia đình và nhu cầu điều trị, thay vì đặt trẻ làm trung tâm của mọi tấm ảnh. Ví dụ giả định, bài có thể kể rằng một gia đình ở Lâm Đồng đang chăm con điều trị dài ngày tại bệnh viện tuyến trên, chi phí đi lại và ăn ở vượt khả năng, kèm xác nhận của người có uy tín trong khu phố. Người đọc vẫn hiểu và tin, trong khi đứa trẻ không bị phơi ra trước hàng nghìn người lạ.

Nếu bài được trường học, nhóm phụ huynh hay tổ chức đứng ra kêu gọi, càng cần thống nhất với cha mẹ trẻ về phạm vi công khai, và tôn trọng quyết định của họ.

Trách nhiệm của người đứng ra kêu gọi

Khi bạn đứng tên một bài kêu gọi, bạn không chỉ chịu trách nhiệm với người bệnh mà còn với những người đã tin bạn. Thông tin trong bài cần đúng sự thật: tên bệnh, chi phí dự kiến, hoàn cảnh. Nếu bài phóng đại hoặc sai, bạn có thể bị nghi ngờ, bị yêu cầu giải trình, và trường hợp có dấu hiệu chiếm đoạt sẽ có hậu quả pháp lý nghiêm trọng.

Việc vận động, tiếp nhận và sử dụng tiền đóng góp tự nguyện để hỗ trợ bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo đã có quy định riêng, từng được quy định trong Nghị định 93/2021/NĐ-CP, với yêu cầu về tài khoản riêng, công khai thu chi. Văn bản này có thể đã được sửa đổi, nên bạn cần tra quy định hiện hành trước khi đứng ra vận động.

Một cách làm minh bạch là cập nhật định kỳ số tiền đã nhận, khoản đã chi, kèm xác nhận của gia đình, và thông báo rõ khi dừng nhận. Nếu số tiền vượt nhu cầu, hãy bàn với gia đình và thông báo công khai hướng sử dụng phần còn lại.

Khi gia đình người bệnh không đồng ý với bài đã đăng

Ví dụ giả định: một nhóm thiện nguyện ở Khánh Hoà đăng bài kêu gọi giúp một bé gái điều trị bệnh máu, kèm ảnh bé trong phòng điều trị và ảnh giấy chẩn đoán. Bài được chia sẻ rộng. Vài ngày sau, mẹ bé nhắn rằng gia đình chỉ đồng ý cho kêu gọi trong nhóm phụ huynh của trường, không muốn ảnh con xuất hiện công khai, và bé đang bị bạn bè ở lớp hỏi han.

Việc cần làm là gỡ hoặc chỉnh bài ngay theo mong muốn của gia đình, nhắn các trang đã chia sẻ đề nghị gỡ, và xin lỗi gia đình. Tiếp tục hỗ trợ bằng cách khác mà gia đình chấp nhận, ví dụ kêu gọi trong phạm vi hẹp hoặc không kèm ảnh.

Nếu gia đình có yêu cầu cao hơn hoặc bạn không chắc về trách nhiệm của mình, hãy hỏi luật sư trên AI Cố Vấn. Việc giúp người khác chỉ thật sự trọn vẹn khi người được giúp cảm thấy được tôn trọng.

Câu hỏi thường gặp

Người bệnh đã mất ý thức thì ai có quyền đồng ý cho đăng bài?

Khi người bệnh không thể tự quyết định, việc đồng ý nên do người đại diện hợp pháp hoặc người thân gần nhất như vợ, chồng, cha mẹ, con đã thành niên. Nên hỏi người trực tiếp chăm sóc và ra quyết định điều trị, tránh chỉ hỏi một người họ hàng xa rồi đăng.

Đăng giấy chẩn đoán đã che tên có đủ an toàn không?

Che tên mới là một phần. Giấy tờ y tế thường còn mã hồ sơ, ngày sinh, địa chỉ, tên bác sĩ, mã vạch; những thông tin này có thể giúp xác định người bệnh hoặc bị lợi dụng. Nếu thật cần chứng minh, hãy che kỹ mọi thông tin định danh, hoặc mời người có uy tín xác nhận thay vì đăng giấy tờ.

Kêu gọi giúp đồng nghiệp trong nhóm công ty có cần xin phép không?

Vẫn nên xin phép. Đồng nghiệp có thể không muốn mọi người ở công ty biết bệnh của mình, vì lo ảnh hưởng đến công việc. Hỏi trước họ muốn nói gì và không muốn nói gì, và tôn trọng nếu họ chỉ muốn nhận hỗ trợ một cách kín đáo.

Có nên đăng ảnh người bệnh lúc yếu nhất để bài có sức lay động hơn không?

Không nên. Ảnh lúc đau đớn, mất ý thức hay lộ cơ thể có thể làm tổn thương phẩm giá người bệnh và gia đình, và khó gỡ khỏi mạng sau này. Một bài viết trung thực, rõ nhu cầu, có người chịu trách nhiệm thường đủ sức thuyết phục mà không cần những tấm ảnh như vậy.

Sau khi người bệnh khỏi hoặc qua đời thì bài kêu gọi nên xử lý thế nào?

Nên đăng cập nhật cuối cùng về tình hình và việc sử dụng tiền, cảm ơn người đã giúp, rồi hỏi gia đình có muốn gỡ bài và ảnh hay không. Nhiều gia đình muốn khép lại giai đoạn khó khăn, và việc gỡ bài đúng lúc là cách tôn trọng họ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138