DanhDu.comDanh Dự
Khởi kiện dân sự và đòi bồi thường

Án phí vụ kiện xâm phạm danh dự: ai tạm ứng, ai chịu cuối cùng, khi nào được miễn

Án phí và các chi phí của vụ kiện xâm phạm danh dự theo nguyên lý: tạm ứng án phí, ai chịu khi thắng thua, khả năng được miễn và một vụ thường kéo dài bao lâu.

Close view of a Vietnamese woman at a bank counter in Can Tho, sliding a blank receipt and a pen across the glass, faces out of frame, neutral fluorescent light

Khi khởi kiện vụ xâm phạm danh dự, người khởi kiện thường phải nộp tạm ứng án phí để toà thụ lý; khi vụ án kết thúc, bên nào phải chịu án phí cuối cùng phụ thuộc vào việc yêu cầu được chấp nhận đến đâu, theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 về án phí, lệ phí toà án. Nghị quyết này cũng có các trường hợp được miễn, giảm, trong đó có nhóm liên quan đến yêu cầu bồi thường về danh dự, nhân phẩm — điểm bạn cần tra kỹ trong bản hiện hành.

Bài viết không nêu con số vì mức án phí và mức lương cơ sở dùng để tính có thể thay đổi. Thay vào đó, bạn sẽ thấy cách án phí vận hành trong một vụ danh dự có cả yêu cầu xin lỗi lẫn đòi tiền, các chi phí khác ngoài án phí, và khung thời gian luật định của một vụ án dân sự.

Hai loại án phí trong một vụ danh dự

Án phí dân sự sơ thẩm chia làm hai loại. Án phí không có giá ngạch áp dụng cho yêu cầu không gắn với một số tiền cụ thể, như buộc gỡ bài, cải chính, xin lỗi công khai. Án phí có giá ngạch áp dụng cho yêu cầu có giá trị bằng tiền, như đòi bồi thường một khoản nhất định; mức án phí tính theo tỷ lệ hoặc theo bậc trên giá trị phần tranh chấp.

Một vụ danh dự thường có cả hai loại yêu cầu. Cách tính tạm ứng và án phí cuối cùng cho từng phần theo quy định của Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 và hướng dẫn kèm theo; toà sẽ ghi rõ trong thông báo nộp tạm ứng án phí. Đây cũng là một lý do nữa để tách từng yêu cầu trong đơn: toà cần biết phần nào có giá ngạch, phần nào không.

Ngoài án phí sơ thẩm, nếu có kháng cáo, người kháng cáo thường phải nộp tạm ứng án phí phúc thẩm, trừ trường hợp được miễn hoặc không phải nộp. Khoản này độc lập với án phí sơ thẩm.

Ai tạm ứng, ai chịu cuối cùng

Tạm ứng án phí. Sau khi xem xét đơn, nếu vụ án thuộc thẩm quyền, toà thông báo cho người khởi kiện nộp tạm ứng án phí, trừ trường hợp được miễn hoặc không phải nộp. Theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, người khởi kiện nộp trong thời hạn bảy ngày kể từ ngày nhận thông báo, rồi nộp biên lai cho toà; toà thụ lý khi nhận biên lai. Quá hạn không nộp mà không có lý do chính đáng thì toà có thể trả lại đơn.

Chịu án phí khi thua. Nguyên tắc chung là đương sự phải chịu án phí sơ thẩm nếu yêu cầu của họ không được toà chấp nhận. Bạn thắng toàn bộ thì bị đơn chịu án phí, và khoản tạm ứng bạn đã nộp được trả lại.

Thắng một phần. Với yêu cầu tiền, nếu toà chỉ chấp nhận một phần, bạn có thể phải chịu án phí cho phần không được chấp nhận, bị đơn chịu phần được chấp nhận. Đây là lý do đòi vượt quá căn cứ, như đòi vượt mức trần tổn thất tinh thần, có thể khiến bạn tốn thêm.

Hoà giải thành. Khi các bên thoả thuận được trong giai đoạn chuẩn bị xét xử, quy định về án phí có cơ chế giảm so với khi xét xử. Các bên cũng có thể thoả thuận ai chịu, theo quy định hiện hành.

Rút đơn. Tuỳ thời điểm rút và căn cứ đình chỉ, tiền tạm ứng có thể được trả lại hoặc sung vào ngân sách. Hỏi kỹ trước khi rút.

Khả năng được miễn án phí

Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 có một điều liệt kê các trường hợp được miễn nộp tạm ứng án phí và án phí. Theo cách hiểu phổ biến, trong danh sách này có người yêu cầu bồi thường về tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm. Nếu vẫn đúng như vậy trong văn bản hiện hành, người khởi kiện đòi bồi thường vì danh dự, nhân phẩm bị xâm phạm có thể được miễn phần án phí liên quan. Danh sách miễn còn có các nhóm khác như người thuộc hộ nghèo, cận nghèo, người cao tuổi, người khuyết tật, người có công, theo điều kiện luật định.

Được miễn không tự động. Người muốn được miễn thường phải có đơn đề nghị gửi toà, kèm tài liệu chứng minh thuộc diện được miễn. Đơn đề nghị nên nộp cùng đơn khởi kiện để toà xem xét trước khi ra thông báo tạm ứng án phí. Cũng cần chú ý: phạm vi miễn có thể chỉ áp dụng cho một số loại yêu cầu, chẳng hạn phần bồi thường, chứ chưa chắc bao gồm mọi yêu cầu trong vụ án.

Vì đây là điểm có ảnh hưởng trực tiếp tới chi phí và dễ bị hiểu sai, hãy tra đúng điều khoản trong bản hiện hành của nghị quyết và hỏi bộ phận nhận đơn của toà hoặc luật sư. Đừng dựa vào bài viết, kể cả bài này, để kết luận chắc chắn mình được miễn.

Các khoản chi phí khác ngoài án phí

Án phí chỉ là một phần. Một vụ danh dự có thể phát sinh các khoản dưới đây; mức cụ thể tuỳ nơi và tuỳ dịch vụ, bài không nêu số tiền.

Khoản chiKhi nào phát sinhAi thường chịu
Lập vi bằng ghi nhận nội dung trên mạngKhi bạn muốn có chứng cứ được thừa phát lại ghi nhậnNgười yêu cầu lập; có thể đưa vào chi phí hợp lý khi đòi bồi thường
Giám định, định giáKhi cần giám định dữ liệu điện tử, giọng nói, hình ảnhTheo quy định tố tụng: thường bên có yêu cầu không được chấp nhận phải chịu
Xem xét, thẩm định tại chỗÍt gặp trong vụ danh dự, trừ khi cần xác minh tại nơi xảy raTheo quy định tố tụng
Thù lao luật sưKhi bạn nhờ luật sưThường mỗi bên tự chịu, trừ khi có căn cứ hoặc thoả thuận khác
Đi lại, sao chụp, dịch thuậtKhi bị đơn ở xa, có tài liệu tiếng nước ngoàiNgười phát sinh; một số có thể đưa vào yêu cầu nếu có căn cứ
Tống đạt ra nước ngoàiKhi đương sự ở nước ngoàiTheo quy định về tương trợ tư pháp

Giữ lại mọi hoá đơn, biên lai trong quá trình theo vụ việc. Khoản nào có thể coi là chi phí hợp lý để hạn chế, khắc phục thiệt hại theo Điều 592 Bộ luật Dân sự 2015 thì bạn có thể đưa vào yêu cầu bồi thường.

Ví dụ giả định: tính trước khi nộp đơn

Ví dụ giả định: anh Khoa ở Gia Lai định kiện người đã đăng bài nói anh "làm giả giấy tờ để bán đất". Anh muốn ba điều: gỡ bài, cải chính trên đúng trang đó, và một khoản bồi thường gồm chi phí lập vi bằng, thu nhập bị mất trong hai tháng vì khách huỷ hợp đồng môi giới, và khoản bù đắp tổn thất tinh thần. Khi ngồi tính, anh nhận ra hai yêu cầu đầu thuộc loại không có giá ngạch, phần tiền thuộc loại có giá ngạch.

Anh tra bản hiện hành của nghị quyết về án phí để xem phần yêu cầu bồi thường vì danh dự có thuộc diện được miễn không, chuẩn bị sẵn đơn đề nghị miễn để nộp kèm đơn khởi kiện, và ghi rõ trong đơn cách tính từng khoản. Với khoản thu nhập bị mất, anh chỉ đòi theo hai hợp đồng có văn bản huỷ, bỏ những khách chỉ nói miệng, vì đòi phần không có chứng cứ vừa dễ bị bác vừa có thể kéo theo án phí cho phần đó nếu không được miễn.

Một vụ kiện danh dự kéo dài bao lâu

Theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, thời hạn chuẩn bị xét xử với vụ án dân sự là bốn tháng kể từ ngày thụ lý, và có thể gia hạn thêm không quá hai tháng với vụ án phức tạp hoặc có trở ngại khách quan. Sau khi có quyết định đưa vụ án ra xét xử, toà phải mở phiên toà trong một tháng, có lý do chính đáng thì có thể kéo dài tới hai tháng. Thời hạn kháng cáo bản án sơ thẩm là mười lăm ngày kể từ ngày tuyên án, với trường hợp vắng mặt thì tính theo ngày nhận hoặc niêm yết bản án.

Trên giấy, một vụ đơn giản có thể có bản án sơ thẩm trong khoảng nửa năm sau khi thụ lý. Thực tế thường dài hơn, vì những lý do như phải bổ sung đơn trước khi thụ lý, bị đơn vắng mặt khiến phiên toà hoãn, phải giám định dữ liệu, bị đơn ở tỉnh khác hay nước ngoài, hoặc có kháng cáo dẫn tới giai đoạn phúc thẩm. Cộng cả thời gian trước khi thụ lý và giai đoạn phúc thẩm, việc kéo dài trên một năm không hiếm.

Biết trước khung thời gian giúp bạn chọn chiến lược. Nếu điều cần nhất là thông tin sai được gỡ nhanh, các đường song song như báo cáo nền tảng, yêu cầu gỡ trực tiếp, hoặc đề nghị toà áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời có thể quan trọng hơn chờ bản án.

Lập ngân sách và kế hoạch cho vụ kiện

Trước khi nộp đơn, ngồi lại tính một lần theo thứ tự sau giúp bạn không bị bất ngờ giữa chừng:

  1. Liệt kê các yêu cầu, tách phần có giá ngạch và không có giá ngạch.
  2. Tra Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 bản hiện hành để biết cách tính án phí từng phần và khả năng được miễn.
  3. Ước lượng các chi phí khác: lập vi bằng, giám định nếu cần, đi lại, thù lao luật sư nếu có.
  4. Dự trù thời gian: ít nhất nửa năm cho sơ thẩm, thêm nếu có phúc thẩm, và thời gian bạn phải nghỉ việc để đến toà.
  5. Cân nhắc lợi ích: điều bạn cần nhất có đạt được bằng hoà giải hay bằng các đường nhanh hơn không.
  6. Quyết định và ghi lại kế hoạch, kèm mốc nhắc thời hiệu nếu chưa nộp ngay.

Cách tính án phí và điều kiện miễn là chi tiết kỹ thuật dễ sai. Bạn có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để ước lượng theo đúng các yêu cầu trong vụ của mình. Các quy định dẫn trong bài theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14, Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 và Bộ luật Dân sự 2015; bạn cần tra văn bản hiện hành trước khi tính.

Câu hỏi thường gặp

Không có tiền nộp tạm ứng án phí thì có kiện được không?

Nếu bạn thuộc diện được miễn theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14, hãy nộp đơn đề nghị miễn kèm tài liệu chứng minh cùng đơn khởi kiện. Nếu không thuộc diện miễn, việc không nộp tạm ứng đúng hạn thường dẫn tới trả lại đơn.

Thắng kiện thì tiền tạm ứng án phí có được trả lại không?

Thường được trả lại khi yêu cầu của bạn được toà chấp nhận, vì khi đó bị đơn chịu án phí. Bản án sẽ ghi rõ việc trả lại tiền tạm ứng, và bạn làm thủ tục nhận lại tại cơ quan thi hành án dân sự.

Chỉ đòi xin lỗi, không đòi tiền thì án phí thế nào?

Yêu cầu xin lỗi, cải chính không gắn với số tiền nên áp dụng án phí không có giá ngạch, thường là một mức cố định theo nghị quyết về án phí. Khả năng được miễn với loại yêu cầu này cần tra bản hiện hành.

Bị đơn phản tố thì ai nộp án phí cho phần phản tố?

Bị đơn phản tố phải nộp tạm ứng án phí cho yêu cầu phản tố của mình, trừ khi thuộc diện được miễn. Khi kết thúc, ai chịu án phí phần phản tố phụ thuộc vào việc yêu cầu đó được chấp nhận hay không.

Có thể yêu cầu bên kia trả tiền lập vi bằng không?

Có thể đưa vào yêu cầu bồi thường như một chi phí hợp lý để hạn chế, khắc phục thiệt hại, nếu bạn chứng minh được khoản chi là cần thiết. Toà sẽ xem xét tính hợp lý của khoản đó trong vụ cụ thể.

Vì sao vụ án của mình kéo dài quá thời hạn luật định?

Thời hạn luật định có thể được gia hạn hoặc tạm đình chỉ trong một số trường hợp, như chờ kết quả giám định, chờ ủy thác tư pháp, đương sự vắng mặt có lý do. Bạn có quyền hỏi toà về tiến độ và lý do, bằng văn bản nếu cần.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138