DanhDu.comDanh Dự
Khởi kiện dân sự và đòi bồi thường

Tự đi kiện hay nhờ luật sư trong vụ xâm phạm danh dự: phần nào tự làm được

Phần việc bạn tự làm được trong vụ kiện danh dự, khi nào nên có luật sư, uỷ quyền người đại diện thế nào và ai được trợ giúp pháp lý miễn phí.

Vietnamese lawyer and a middle-aged client talking at a small round table in a modest Da Nang office, blank folders between them, shot from a high corner angle, afternoon light

Pháp luật không bắt buộc bạn phải có luật sư mới được khởi kiện vụ xâm phạm danh dự; bạn có thể tự tham gia tố tụng, uỷ quyền cho người khác đại diện, hoặc nhờ luật sư làm người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Câu hỏi thực tế là phần nào bạn tự làm tốt được, phần nào sai một chút là mất quyền lợi, và lúc nào thì chi phí cho luật sư đáng hơn thời gian, công sức bạn bỏ ra.

Bài này chia vụ kiện danh dự thành từng phần việc, chỉ ra phần người không học luật vẫn làm được nếu cẩn thận, những tình huống nên có người có chuyên môn, và cách uỷ quyền, chọn luật sư sao cho rõ ràng. Bài không nêu mức phí, vì thù lao luật sư do thoả thuận và khác nhau rất nhiều.

Ba tư cách người giúp bạn có thể đứng trong vụ án

Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 phân biệt khá rõ ba cách bạn có thể có người giúp. Thứ nhất là người đại diện theo uỷ quyền: người này thay mặt bạn làm các việc tố tụng trong phạm vi uỷ quyền, như nộp đơn, nhận giấy tờ, tham gia hoà giải, có mặt tại phiên toà. Người đại diện có thể là người thân, bạn bè có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, không nhất thiết là luật sư, miễn không thuộc các trường hợp luật cấm làm đại diện.

Thứ hai là người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự. Đây là vai trò của luật sư, trợ giúp viên pháp lý và một số người khác theo luật. Người bảo vệ đứng bên cạnh bạn: thu thập, đưa chứng cứ, tranh luận, đề xuất, nhưng bạn vẫn là người quyết định và tham gia với tư cách đương sự. Một luật sư có thể vừa được uỷ quyền đại diện vừa làm người bảo vệ, tuỳ thoả thuận.

Thứ ba là tư vấn ngoài tố tụng: bạn tự làm mọi việc, chỉ hỏi ý kiến người có chuyên môn ở các mốc quan trọng như trước khi nộp đơn, trước buổi hoà giải, trước phiên toà. Cách này phù hợp với người có thời gian, chịu đọc và vụ việc không quá phức tạp.

Phần việc nào tự làm được, phần nào nên có người chuyên môn

Bảng dưới chia vụ kiện danh dự theo từng phần việc. Mức "tự làm được" giả định bạn cẩn thận, chịu đọc văn bản và có thời gian đến toà khi được triệu tập.

Phần việcTự làm được khôngGhi chú
Lưu chứng cứ, lập bảng thời gianĐược, và nên tự làm ngayKhông ai biết rõ sự việc bằng bạn; luật sư cũng cần bạn làm phần này
Gửi yêu cầu gỡ bài, cải chính trước khi kiệnĐượcGiữ giọng bình tĩnh, không đe doạ; lưu bằng chứng đã gửi
Xác định bị đơn, toà có thẩm quyềnĐược với vụ đơn giảnNhiều bị đơn, bị đơn ở nước ngoài hoặc ẩn danh thì nên hỏi
Viết đơn khởi kiện, phần yêu cầuĐược nếu theo mẫu và soát kỹPhần tính thiệt hại kinh doanh nên có người xem
Tham gia hoà giảiĐượcChuẩn bị mức tối thiểu trước; thoả thuận nên được rà câu chữ
Đối đáp khi bị phản tố, tranh luận tại phiên toàKhó hơnNên có luật sư khi bên kia có luật sư hoặc phản tố
Kháng cáo, theo dõi thi hành ánĐược với hướng dẫnThời hạn kháng cáo ngắn, cần nắm chắc mốc

Bảng cho thấy phần lớn việc trong một vụ danh dự đơn giản là việc của chính bạn. Luật sư tạo khác biệt rõ nhất ở chỗ đánh giá chứng cứ, tính thiệt hại và đối đáp khi tranh chấp trở nên phức tạp.

Những tình huống nên có luật sư từ sớm

Bên kia phản tố hoặc có luật sư. Khi bị đơn đưa ra yêu cầu phản tố, cho rằng chính bạn đã xúc phạm họ, vụ án trở thành hai chiều. Bạn vừa đòi vừa phải chống đỡ, và mỗi lời trình bày đều có thể bị dùng lại.

Thiệt hại kinh doanh đáng kể. Chứng minh thu nhập bị mất hoặc giảm sút của cửa hàng, doanh nghiệp cần sổ sách, phương pháp so sánh trước và sau. Phần này dễ bị bác nếu trình bày thiếu căn cứ.

Vụ việc chạy song song với đường hình sự. Khi đã có tố giác, vụ án hình sự có thể giải quyết luôn phần dân sự. Chọn trình tự nào, đòi ở đâu để không trùng lặp là quyết định nên có ý kiến chuyên môn.

Nhiều bị đơn, nhiều tỉnh, hoặc yếu tố nước ngoài. Thẩm quyền, tống đạt và thời gian đều phức tạp hơn, một sai sót nhỏ có thể làm vụ án kéo dài thêm nhiều tháng.

Bạn đang quá căng thẳng. Khi việc đọc lại những lời xúc phạm khiến bạn mất ngủ, để người khác đứng ra làm phần đối đáp là một cách tự bảo vệ, không phải yếu đuối.

Uỷ quyền người đại diện cho đúng

Nếu bạn ở xa toà, bận việc hoặc không muốn trực tiếp đối mặt với bên kia, uỷ quyền là giải pháp. Văn bản uỷ quyền tham gia tố tụng thường cần được công chứng hoặc chứng thực, hoặc lập tại toà trước sự có mặt của người có thẩm quyền, theo quy định hiện hành. Phạm vi uỷ quyền phải ghi rõ: được nộp đơn không, được nhận giấy tờ không, được tham gia hoà giải và quyết định thoả thuận đến mức nào, được rút yêu cầu không, được kháng cáo không.

Điểm hay bị bỏ qua là quyền thoả thuận trong hoà giải. Nếu văn bản uỷ quyền ghi chung chung, người đại diện có thể đồng ý một thoả thuận mà bạn không muốn, hoặc ngược lại không dám đồng ý gì vì không rõ mình được phép đến đâu. Cách gọn là ghi rõ các nội dung tối thiểu bạn cần, như phải có cải chính công khai trên đúng kênh đã đăng, và các nội dung người đại diện không được tự quyết.

Luật cũng có trường hợp không được làm người đại diện, chẳng hạn người đang là đương sự trong cùng vụ án có quyền lợi đối lập với bạn. Khi nhờ người thân, hãy chắc rằng họ không có liên quan gì tới bên kia.

Ví dụ giả định: hai cách chia việc cho hai vụ khác nhau

Ví dụ giả định thứ nhất: bà Lan, sáu mươi tuổi, sống ở Vĩnh Long, bị một người cùng xóm nói trong nhóm nhắn tin của tổ dân phố rằng bà "vay tiền hụi rồi trốn". Nhóm có khoảng bốn mươi người, người kia đã chịu gỡ tin sau khi tổ trưởng nhắc nhưng không đính chính. Bà muốn một lời đính chính trong chính nhóm đó. Con gái bà chụp lại tin nhắn, giúp bà viết đơn theo mẫu, và bà hỏi ý kiến luật sư một buổi trước khi nộp. Bà tự đi hoà giải, có con gái đi cùng. Vụ việc nhỏ, chứng cứ rõ, nên cách làm này hợp lý.

Ví dụ giả định thứ hai: một xưởng gỗ ở Đồng Nai bị một trang chuyên đánh giá sản phẩm, do một công ty ở tỉnh khác vận hành, đăng nhiều bài cho rằng xưởng dùng gỗ tẩm hoá chất độc hại. Doanh thu quý sau giảm rõ, đối tác yêu cầu giải trình. Chủ xưởng uỷ quyền cho luật sư đại diện ngay từ đầu, vì vụ việc có bị đơn là doanh nghiệp, cần chứng minh chất lượng sản phẩm bằng kết quả kiểm định, và phải tính thiệt hại theo sổ sách.

Hai vụ cùng là xâm phạm uy tín, nhưng mức độ phức tạp khác hẳn. Điều quyết định việc có nên nhờ luật sư không nằm ở mức độ tổn thương, mà ở độ phức tạp của chứng cứ, của bên kia và của khoản bồi thường bạn muốn đòi.

Trợ giúp pháp lý miễn phí: ai có thể được

Luật Trợ giúp pháp lý 2017 quy định một số nhóm người được nhà nước trợ giúp pháp lý miễn phí, trong đó có thể có luật sư hoặc trợ giúp viên pháp lý tham gia tố tụng. Danh sách cụ thể và điều kiện kèm theo cần tra văn bản hiện hành; ở mức nguyên lý, các nhóm thường được nhắc tới gồm:

  • Người thuộc hộ nghèo và một số trường hợp có khó khăn về tài chính theo điều kiện luật định.
  • Người có công với cách mạng.
  • Trẻ em.
  • Người dân tộc thiểu số cư trú ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
  • Người khuyết tật và một số nhóm yếu thế khác theo quy định.

Nếu bạn thuộc một trong các nhóm này, hãy liên hệ trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước ở tỉnh, thành phố nơi bạn cư trú, mang theo giấy tờ chứng minh thuộc diện được trợ giúp và tài liệu vụ việc. Với trẻ em bị bôi nhọ, cha mẹ hoặc người giám hộ là người đứng ra yêu cầu.

Chọn và làm việc với luật sư

Nếu quyết định nhờ luật sư, vài bước giúp mối quan hệ rõ ràng ngay từ đầu:

  1. Hỏi luật sư đã từng làm vụ việc về danh dự, nhân thân hoặc bồi thường ngoài hợp đồng chưa, và cách họ đánh giá chứng cứ của bạn.
  2. Kiểm tra luật sư có thẻ hành nghề còn hiệu lực và đang hành nghề tại một tổ chức hành nghề luật sư.
  3. Ký hợp đồng dịch vụ pháp lý bằng văn bản, ghi phạm vi công việc (tư vấn, soạn đơn, đại diện, bảo vệ tại phiên toà, giai đoạn phúc thẩm có tính không), cách tính thù lao và chi phí phát sinh.
  4. Thống nhất cách liên lạc, ai là người quyết định khi phải trả lời toà gấp.
  5. Giao cho luật sư bảng thời gian và bản chứng cứ đã sắp xếp, giữ lại bản gốc.
  6. Yêu cầu được xem trước mọi văn bản gửi toà nhân danh bạn.

Trước khi quyết định, bạn có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để được đánh giá sơ bộ vụ việc và biết phần nào nên tự làm. Các quy định về người đại diện, người bảo vệ trong bài theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 và Luật Trợ giúp pháp lý 2017; hãy tra văn bản hiện hành trước khi làm thủ tục.

Câu hỏi thường gặp

Có được nhờ người thân không phải luật sư đi kiện thay không?

Được, nếu người thân có năng lực hành vi dân sự đầy đủ và không thuộc trường hợp luật cấm. Họ tham gia với tư cách người đại diện theo uỷ quyền, cần văn bản uỷ quyền đúng hình thức và ghi rõ phạm vi được làm.

Thuê luật sư rồi có phải đến toà nữa không?

Tuỳ việc bạn có uỷ quyền đại diện hay chỉ nhờ luật sư bảo vệ. Nếu chỉ là người bảo vệ, bạn vẫn là đương sự và thường phải có mặt khi được triệu tập. Có những việc toà cần chính bạn trình bày, nên hãy sẵn sàng.

Chi phí luật sư có đòi bên thua kiện trả được không?

Đây là điểm cần xem kỹ theo quy định hiện hành và cách toà áp dụng. Thông thường mỗi bên tự chịu chi phí luật sư của mình, trừ khi có căn cứ khác hoặc hai bên thoả thuận. Nếu muốn đòi, hãy đưa vào yêu cầu và chuẩn bị chứng cứ.

Trợ giúp viên pháp lý khác luật sư thế nào?

Trợ giúp viên pháp lý là người làm việc tại trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước, thực hiện trợ giúp miễn phí cho người thuộc diện được hưởng. Họ có thể tham gia tố tụng như người bảo vệ quyền lợi cho bạn trong phạm vi luật cho phép.

Tự kiện mà thấy rối giữa chừng thì có nhờ luật sư được không?

Được. Bạn có thể mời luật sư tham gia ở bất kỳ giai đoạn nào của vụ án, chỉ cần làm thủ tục đăng ký người bảo vệ với toà. Mời càng sớm thì luật sư càng có nhiều thời gian nghiên cứu hồ sơ.

Có nên nhờ người quen làm ở cơ quan tư pháp nói giúp không?

Không nên. Việc tác động ngoài thủ tục vừa không đúng pháp luật, vừa có thể gây bất lợi cho chính bạn. Hãy dùng các con đường chính thức: tự trình bày, uỷ quyền hợp lệ, hoặc nhờ người bảo vệ có tư cách theo luật.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138